English
  • Türkiye Su Zengini mi?
  • Türkiye’de Su Kaynakları Yönetimi
  • Su Hakkı
  • Türkiye'nin Sınıraşan Su Politikası
  • Türkiye-AB İlişkilerinde Su
  • * Kavramlar

    * Doktrinler 

    * Sözleşmeler

    Buket Bahar Dıvrak: “Türkiye Nüfusu ve Sektörel Su Talepleri Hızla Artan Ülkelerden Bir Tanesidir.”
    Ahmet Mete Saatçi: “Türkiye Olarak Su Zengini Bir Ülke Değiliz. Bunun Yanında Ekonomik Kalkınma, Nüfus Artışı ve Artan Yaşam Standartlarının Bir Sonucu Olarak Tarım ve Enerji İçin Gittikçe Daha Fazla Suya İhtiyaç Duyuyoruz.”
    ORSAM Su Araştırmaları Programı ICID Başkan Yardımcısı Dr. Hüseyin Gündoğdu ile ICID ve önemi, Türkiye’de sulama ve modern sulama teknikleriyle ilgili bir söyleşi gerçekleştirmiştir.
    Etiyopya Su Kaynakları Enstitüsü'nden Tesfay Alemseged ile Etiyopya’daki enerji ve su alanlarında izlenen politikaları, Büyük Rönesans Projesini ve bu proje kapsamında kıyıdaş ülkeler ile olan ilişkilerini ele aldık
    KKTC İçme Suyu Temin Projesi hakkında bilgi veren KKTC Tarım ve Doğal Kaynaklar Bakanlığı Su Genel Koordinatörü Prof. Dr. Hüseyin Gökçekuş, bu çalışmanın asrın projesi olacağını söyledi.
    ORSAM Su Araştırmaları Programı uzmanı Dr. Tuğba Evrim Maden, Marsilya’da Ankara Üniversitesi, Su Yönetimi Enstitüsü Müdür Yardımcısı Prof. Dr. Süleyman Kodal ve Yrd. Doç. Dr. Gökşen Çapar ile konuştu.
    ORSAM Su Araştırmaları Programı, Nature Iraq'ta proje yöneticisi olan Anna Bachmann'la Nature Iraq'ın yürüttüğü çalışmalar ve Irak'ta ki su sorunu üzerine bir röportaj gerçekleştirdi.
    Doshisha ve Ryukoku Üniversitesi’nde ders veren Yrd. Doç.Dr.Aysun Uyar ile çevre sorunları ve çözümüne ilişkin projelere kaynak sağlayıp, ev sahipliği yapan RIHN ve su çalışmaları üzerine konuştuk.
    Jakob Granit, dünya üzerindeki hidroelektrik enerji ve gelecek dönemde artacağı öngörülen su sıkıntısının enerji kaynakları üzerindeki etkisi konularında değerlendirmede bulundu.
    M. Arif Demirer, acı suyun sulama, içme ve sanayi amacıyla kullanılabildiğini anlattı. Demirer, “Türkiye’nin acı su potansiyeli alternatif kaynak olabilir” dedi.
    Black Sea Box projesinin bölgesel yöneticisi Ceyda Alpay, bölgesel nitelikteki projenin başarısı nedeniyle küresel bir boyut kazandığını ve süresinin ve yayılımının genişletildiğini anlattı.
    Prof. Dr. Cumali Kınacı, su yönetiminde Türkiye’de en az yedi bakanlığın suyla ilgili görev ve yetkiye sahip olduğunu belirterek, bu yetkiler kullanılırken koordinasyon eksikliği içinde çalışıldığını söyledi.
    Dr. Betül Al-Mossavi, federatif yönetim yapısının ise gelecekte Irak’ın su kaynakları yönetimi için yeni sorunlara kaynaklık edebileceğini belirtti.
    İranlı su uzmanı Arash Azaranfar, İran’da su kaynakları yönetimi hakkında bilgi verdi.
    UNDP Küresel Program Yöneticisi Doç. Dr. Boğaçhan Benli, tüm Kuzey Afrika ve Ortadoğu’da çok düşük bir su verimliliği olduğunu ve öncelikli olarak bu sorunun giderilmesi gerektiğini anlattı.
    “Eko-Lav” isimli bir evye tasarlayan Resmiye Körükçü, bir dairenin yılda en az 60 ton atık su biriktirebileceğini, böylelikle yer altı sularının korunabileceğini anlattı.
    Dışişleri Eski Bakanı Yaşar Yakış, Türkiye’nin, dünyaya sınıraşan sular kavramının izah edilmesi için daha fazla çaba harcaması gerektiğini söyledi.
    Hydra Yönetim Kurulu Başkanı Arzu Özyol, Türkiye’de de su ve çevreye yönelik karar mekanizmalarına kadın katılımı son derece düşük olduğundan kadınlar kendi kaderleriyle ilgili kararları alamadığını belirtti.
    GİZ Türkiye Direktörü Dr. Gülay Yaşın, iklim değişikliğiyle mücadele, ekosistemi korumak ve su kaynaklarını muhafaza etmek için sulak alanların daha iyi korunması gerektiğini belirtti.
    Yrd. Doç. Dr. Elif Çolakoğlu, su hakkı kavramının gelişimini ve Türkiye’nin su hakkıyla ilgili uluslararası süreçlere yaklaşımını anlattı.
    Prof. Dr. Gonca Coşkun, tüm dünyada su kaynakları yönetiminde kadınların anahtar öneme sahip olduğunu ve Türkiye’de kadın-su ilişkisinin öneminin daha iyi anlaşılması için çaba gösterdiklerini anlattı.
    Prof. Dr. Ayşegül Tanık Türkiye’de entegre su kaynakları yönetiminin gelişimi, algılanışı ve AB Su Çerçeve Direktifi ile birlikte gelişimini anlattı.
    BM Ortak Program yetkilileri Atila Uras ve Alper Acar, Seyhan Havzası’ndaki iklim değişikliği çalışmasında sağlanan başarının diğer havzalara örnek teşkil edeceğini anlattı.
    DSİ Genel Müdür Yardımcısı AKİF Özkaldı, Türkiye’nin 5. Dünya Su Forumu’nda kazandığı prestiji, Mayıs ayında düzenlenecek 2. İstanbul Uluslararası Su Forumu’yla birlikte pekiştireceğini anlattı.
    Prof. Dr. Sencer İmer, Ortadoğu’da son olaylara farklı bir gözle bakabilmek gerektiğini söyledi. İmer, Libya ve Mısır’ın su projeleriyle İsrail bağlantısına dair ilginç noktalara dikkat çekti.
    İstanbul Uluslararası Su Forumu’nu değerlendiren DSİ Koordinatörü Hamza Özgüler, bu forumun Türkiye ve bölgesinin su alanındaki en önemli oluşumlarından biri olduğunu anlattı.
    Fırat-Dicle havzasında sınıraşan suların durumunu değerlendiren Doç. Dr. Ayşegül Kibaroğlu, Türkiye ve Suriye arasındaki artan işbirliğine dikkat çekti.
    Prof. Dr. Ahmet Şahinöz, Türkiye’nin en kısa zamanda GAP’ı bitirip Ortadoğu’nun gıda pazarındaki payını artırması gerektiğini söyledi.
    Dursun Yıldız, Türkiye'nin sınıraşan sularını barış ve işbirliği için kullandığını ama artık daha fazlasını yapıp komşu ülkelere yol göstermesi gerektiğini söyledi.



    Gürcistan

    Yüzölçümü
    6 970 000 ha
    Ekilen Alan
    1 066 000 ha
    Ekilen Alan %
    15,3
    Nüfus
    4,260,333
    Yıllık Ortalama yağış
    1.026 mm/yıl
    Yıllık ortalama yağış hacmi
    74,23 milyar m3/yıl
    Yenilenebilir Yüzeysuyu
    62,1 milyar m3/yıl
    Yenilenebilir Yeraltısuyu
    17,23 milyar m3/yıl
    Toplam yenilenebilir su (doğal)
    79,33 milyar m3/yıl
    Toplam yenilenebilir su (aktüel)
    82,48 milyar m3/yıl

     
    Kafkasya bölgesinde yer alan Gürcistan, 69.700 km2 yüzölçümüne sahiptir. Toplam yüzölçümünün yüzde 54’ü dağlarla, yüzde 33’ü dağlık arazi ve yüzde 13’ü vadilerle kaplıdır. 2005 yılı rakamlarına göre ekilebilir alan yaklaşık 1,07 milyon hektardır. Ortalama yıllık 1.026 mm/yıl yağış alan Gürcistan, iki iklimsel bölgeye ayrılmaktadır. Batı Gürcistan’da, ılık kışlar ve çok sıcak olmayan yazları ile nemli iklim hakimdir. Ortalama yağışın 1100 mm-1700 mm arasında değiştiği bölgede sulamadan dönen suların drenajı ana problemi oluşturmaktadır. Doğu Gürcistan’da ise kışları soğuk, sıcak ve kurak yazların görüldüğü kurak iklim hakimdir. Ortalama yıllık yağış oranı 500 mm-1100 mm arasında değişmektedir.(1)
     
    Ülkenin toplam nüfusu 4,26 milyondur. Nüfusun yüzde 48,5’i kırsalda yaşamaktadır. 2006 yılı verilerine göre nüfusun yüzde 93’ü geliştirilmiş sanitasyona ulaşmaktadır. Gürcistan’ın GSYİH’si 10,7 milyar ABD dolarıdır. Tarımın bu rakamdaki payı yüzde 11’dir. (2)
     
    Gürcistan içerisinde toplam uzunluğu 54 bin 768 km olan büyük ve küçük 25 bin 75 nehir vardır. Bu nehirlerin yüzde 99,4’ünün uzunluğu 20 km’den azdır. Hidrolojik çalışmalar doğrultusunda Gürcistan, Karadeniz ve Hazar denizi havzası olarak iki ana nehir havza grubuna bölünmüştür. Karadeniz havzasında Inguri, Rioni ve Türkiye’den doğup gelen ve tahmini debisi 6,3 milyar m3/yıl olan Çoruh nehirleri yer almaktadır. Hazar Denizi havzasında ise ülkenin kuzeyinde doğup, Rusya Fedarasyonu’na akıp sonra Hazar denizi’ne dökülen Terek ve Andiyskoye nehirleri, Gürsistan’da doğup Azarbaycan’da Adzhinour gölüne dökülen Alazani, Iori ve Kua nehirleri ve Türkiye’de doğan ve Kura Nehri’nin kolları olan Mikvari ve Potskhovi nehirleri yer almaktadır. Ayrıca, Ermenistan’da doğan ve Gürcistan’a akan Debet nehri de bu havzada yer almaktadır. 43 adet barajın bulunduğu Gürcistan’da tahmini rezervuar kapasitesi 3,4 milyar m3’tür. Suyun öncelikle sulama ve elektrik üretimi amacıyla kullanıldığı ülkede en büyük baraj 1,092 milyar m3rezervuar kapasitesi ile Inguri barajıdır. Ülkede üretilen elektriğin yüzde 89’u su gücünden elde edilmektedir. 31 baraj sulama amacıyla yapılmıştır ve 1 milyar m3rezervuar kapasitesine sahiptir. En büyük üç sulama rezervuarı Iori nehri üzerinde 325 milyon m3 kapasite ile Sioni rezervuarı, Kura nehri üzerinde 308 milyon m3 kapasite ile Tiflis rezervuarı ve Iori nehri üzerinde 180 milyon m3 kapasite ile Dalimta rezervuarıdır. Arıtılmış su kullanımın yaygın olmadığı Gürcistan’da 2005 rakamlarına göre 9 milyon m3atık su arıtılmıştır.(3)
     
    1985-1990 yıllar arasında çekilen toplam su miktarı 4600 milyon m3’ten 3500 milyon m3 ‘e düşmüştür çünkü SSCB sonrası sanayi amaçlı kullanımda azalma olmuştur. 2005 yılı itibariyle toplam çekilen su miktarı 1,621 milyon m3’tür. Bunun 1,055 milyon m3 ‘ü tarımsal, 358 milyon m3’ü evsel ve 208 milyon m3 ‘ü sanayi amaçlı kullanılmıştır. (4)
     
    1985-1990 çekilen toplam su miktarı 4600 milyon m3’ten 3500 milyon m3 ‘e düşmüştür çünkü SSCB sonrası sanayi amaçlı kullanımda azalma olmuştur. 2005 yılı itibariyle toplam çekilen su miktarı 1,621 milyon m3’tür. Bunun 1,055 milyon m3 ‘ü tarımsal, 358 milyon m3’ü evsel ve 208 milyon m3 ‘ü sanayi amaçlı kullanılmıştır. (4)
     
    Gürcistan’da su kaynakları yönetimi Gıda ve Tarım Bakanlığı’na bağlı Islah ve Su Kaynakları birimi; planlama, izleme ve sulu tarımı teşvik etmekten sorumludur. Sulama için su ihtiyaçlarının belirlenmesi ve sulama ağlarının yönetimi de bir diğer sorumluluk alanıdır. Yine aynı bakanlığa olan Hidrolik Dizayn birimi sulama, drenaj, taşkın kontrolü, su tahsisi ve hidroelektrik şemalarının tasarımından sorumludur. Diğer birim olan Gürcistan Su Yönetimleri ve Ekolojik Mühendislik Bilimsel Araştırma Enstitüsü, su ile ilgili tüm bilimsel araştırmalardan sorumludur. Çevre Koruma ve Doğal Kaynaklar Bakanlığı ve İzleme- Tahmin Merkezi ise yeraltısuyu, Karedeniz ve yüzeysularının miktarının değerlendirilmesinden mesuldür. Sovyet yönetimi süresince mevcut sulama şebekesinden birçok yönetim birimi sorumluyken şimdi ise her şebeke Islah ve Su Kaynakları biriminin 48 alt biriminin yönetimindedir. (5)
     
    Gürcistan’da 1997 yılında kabul edilen Hükümet kararnamesine göre ana sulama altyapısı devletin kontrolündedir. Bu altyapının çiftliklere su dağıtımını kapsayan bölümü ise özel sektöre devredilmiştir. Sulama, toprak korunumu, araştırma, bitki koruma, çevresel koruma ve bilgi üretiminde devletin desteğinin artması gerekliliği belirtilmiştir. Gürcistan’da 10’dan fazla yasa su ve çevre yönetimi ve korumasında etkilidir. En kapsamlısı ise az önce bahsedilen 1997 tarihli yasadır. Bu yasa 2000 yılında güncellenmiştir. Su yasası sadece belirli prensiplerin altını çizmektedir. Bu prensipler ise şimdiki ve gelecek yılların ihtiyacı göz önünde bulundurularak suyun ve çevrenin korunmasıyla ilgili genel çerçeveyi belirlemektedir. Tüm kullanıcılar için içme suyu önceliklidir. Yer altısuları ve yüzey suları devlet kontrolü altındadır. Sular hidrolojik önemine göre yönetilmelidir. Kullanan-öder sistemi geçerlidir. Ayrıca, Gürcistan hükümeti AB Su Çerçeve Direktifi ile kendi yasalarını uyumlaştırma çalışmalarına başlamıştır. (6)
     
    Sınıraşan sularında ise Çoruh nehri için 1925 yılında Türkiye ile ortalama yüzey suyu akşının yarı yarıya tahsisini içeren bir anlaşma imzalamıştır. Bu anlaşma sadece nehri akışı ile ilgilidir, nehre taşınan tahmini miktarı 5 milyon m3 olan sediment akımını içermemektedir. Gürcistan’ın Batum şehri sahil çizgisinin korunması için önemli bir kaynaktır. Türkiye Çoruh nehri üzerine yaptığı barajlar ile taşınacak sediment miktarını etkileyecektir. 1997 yılında Gürcistan, Azerbaycan ile çevre korumaya ilişkin bir anlaşma imzalamış ve onaylamıştır. 1998 yılında Ermenistan ile yaptığı benzer bir anlaşmayı onaylamıştır. Bu iki anlaşmaya göre hükümetler sınıraşan ekosistemleri korumak için işbirliği yapacaktır. Almanya İşbirliği ve Geliştirme Bakanlığı'nın geliştirdiği Kafkasya işbirliğinin bir parçası olarak “Güney Kafkasya’da Eko Bölgesel Doğa Koruma Programı” dahilinde üç ülke projeye dahil edilmiştir. Bu doğrultuda çalışmalar devam etmektedir. 2000-2002 yılları arasında, entegre su kaynakları yönetiminin sağlanması için USAID işbirliği ile Güney Kafkasya Su Yönetimi Projesi hazırlanmıştır. Bu proje dahilinde yerel, ulusal, bölgesel otoritelerin işbirliği yapması hedeflenmiştir. 2000-2006 yılları arasında, AB ve TACIS (Technical Assistance Commonwealth of Indipendent States), sınıraşan kirliliğin azaltılması ve önlenmesi için Sınıraşan suların kalitesinin sağlanması, izlenmesi için ortak nehir yönetimi programını geliştirmişlerdir. Bu program Kura havzasını da içinde almaktadır. (7)
     
    2004-2008 yıllarını kapsayan USAID tarafından yürütülen Kafkasya-Gürcistan Stratejik Planı, Güney Kafkasya Bölgesel Su Yönetimi Programını desteklemek ve bölgesel çatışmanın engellenmesi, güven inşa etmek için tasarlanmıştır. 2002-2007 yıllarını kapsayan NATO-OECD Güney Kafkasya Nehir İzleme Projesini geliştirmiştir. Bu proje, sınıraşan suların kalite ve miktar açısından izlenmesi, işbirliği, veri paylaşımı ve havza yönetim sistemlerinin oluşturulmasını kapsamaktadır. Projenin katılımcı ülkeleri Gürcistan, Ermenistan ve Azerbaycan’dır. (8)
     
    Kura ve Aras Nehri havzası için UNDP ve GEF2’in ortaklığı ile İsveç tarafından desteklenen “Sınıraşan Bozulmalarının Azaltılması” projesi hayata geçirilmiştir. Ermenistan, Gürcistan, Azerbaycan ve İran’ı kapsayan bu proje Aras-Kura Havzaları sularının kalite ve miktarını izleyen bir bölgesel işbirliğinin sağlanmasını amaçlamıştır. (9)


     
    Kaynaklar
     

    (2) FAO, Irrigation in the Middle East region in figures; Aquastat Survey-2008, FAO Water Reports 24, Roma, 2008, s. 173.

    (3) a.g.e., s.176.

    (4) FAO AQUASTAT, Fact Sheets, http://www.fao.org/nr/water/aquastat/
    data/factsheets/aquastat_fact_sheet_geo_en.pdf

    (5) FAO, 2008, s. 181.

    (6) a.g.e., s.182-183.

    (7) a.g.e., s.177.

    (8) a.g.e., s.178.

    (9) a.g.e.. s.178.


    18 August - 24 August 2014 (Issue 194)
    ORSAM Rapor No: 154
    ORSAM Su Araştırmaları Programı Rapor No: 19
    Mayıs 2013
    Avrupa Birliği Su Çerçeve Direktifi Kapsamında Sınıraşan Sular
    (Tr)
    ORSAM Rapor No: 145
    ORSAM Su Araştırmaları Programı Rapor No: 18
    Ocak 2013
    ORSAM Su Söyleşileri 2012
    (Tr - Eng)
    ORSAM Rapor No: 144
    ORSAM Su Araştırmaları Programı Rapor No: 17
    Ocak 2013
    ORSAM Su Söyleşileri 2011
    (Tr - Eng)
    ORSAM Rapor No: 126
    ORSAM Su Araştırmaları Programı Rapor No: 16
    Temmuz 2012
    Yeni Çerçeve Su Kanunu’na Doğru:
    Su Kanunu Taslağı Üzerine Notlar

    (Tr)
    ORSAM Rapor No: 122
    ORSAM Su Araştırmaları Programı Rapor No: 15
    IRAK'TA SU KAYNAKLARI YÖNETİMİ
     
    (Tr-Eng)
     
    ORSAM Rapor No: 116
     ORSAM Su Araştırmaları Programı Rapor No: 14
     
    “FAYDA PAYLAŞIMI” KAVRAMI, TEORİK ALTYAPISI VE PRATİK YANSIMALARI
     
    (Tr-Eng)
     
    ORSAM Rapor No:110
    ORSAM Su Araştırmaları Programı Rapor No:13

    İRAN’DA SU KAYNAKLARI VE YÖNETİMİ


    (TR)
    ORSAM Rapor No: 104
    ORSAM Su Araştırmaları Programı Rapor No: 12

    SINIRAŞAN AKİFERLER HUKUKU TASLAK
    MADDELERİ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME


    (TR-ENG)
    ORSAM Rapor No: 101
    ORSAM Su Araştırmaları Programı Rapor No: 11


    EMNİYETLİ İÇME SUYU VE SANİTASYON HAKKI

    (TR)
     
    ORSAM Report 93
    ORSAM Water Research
    Programme Report 10:

    TURKEY AND WFD HARMONIZATION:
    A SILENT, BUT SIGNIFICANT PROCESS

    (Eng)
    ORSAM Rapor No: 84
    ORSAM Su Araştırmaları Programı Rapor No: 9

    SOMALİ’NİN AÇLIK FELAKETİ: “SİYASİ KURAKLIK” MI YOKSA DOĞAL AFET Mİ ?


    (TR-ENG)
    ORSAM Rapor No: 78
    ORSAM Su Araştırmaları Programı Rapor No: 8

    TÜRKİYE’DE VE İSRAİL’DE YAPAY SULAK ALANLAR İLE ATIKSU ARITIMI VE ATIKSUYUN SULAMA AMAÇLI OLARAK TEKRAR KULLANIMI


    (TR)
    ORSAM Rapor No: 63 
    ORSAM Su Araştırmaları Programı Rapor No: 7

    GÖRÜNMEZ STRATEJİK KAYNAK: SINIRAŞAN YERALTI SULARI


    (TR)
    ORSAM Rapor No 60 
    ORSAM Su Araştırmaları Programı Rapor No 6:

    MEKONG NEHRİ SULARI ÜZERİNDE İŞBİRLİĞİ VE İHTİLAF


    (TR-ENG)

    ORSAM Rapor No: 47
    ORSAM Su Araştırmaları Programı Rapor No: 5


    TÜRKİYE-SURİYE İLİŞKİLERİ:
    SINIRAŞAN SULARDA ÖRNEK
    İŞBİRLİĞİ OLARAK ASİ DOSTLUK BARAJI

    (TR)

    ORSAM Rapor No: 44
    ORSAM Su Araştırmaları Programı Rapor: 4


    MERİÇ NEHRİ HAVZASI SU YÖNETİMİ’NDE “ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ” ZORUNLULUĞU
    ( TR )

    ORSAM Rapor No: 42
    ORSAM Su Araştırmaları Programı Rapor: 3


    NİL NEHRİ HAVZASININ HİDROPOLİTİK TARİHİ VE SON GELİŞMELER
    ( TR )

    ORSAM Rapor No: 40
    ORSAM Su Araştırmaları Programı Rapor: 2


    İKLİM DEĞİŞİMİNİN GÜVENLİK BOYUTU VE ORTADOĞU’YA ETKİLERİ

    ( TR )

    ORSAM Rapor No: 36
    ORSAM Su Araştırmaları Programı Rapor: 1


    EU’S WATER FRAMEWORK DIRECTIVE IMPLEMENTATION IN TURKEY: THE DRAFT NATIONAL IMPLEMENTATION PLAN
    ( ENG )

    Suriye
    İran
    Irak
    Ermenistan
    Gürcistan
    Yunanistan
    Bulgaristan
    Azerbaycan
    KKTC
    Ana Sayfa    |    Üyelik    |    İletişim    |    Türkiye'de Su    |    Dünyada Su    |    Rss