Ortadoğu Stratejik Araştırmalar Merkezi (ORSAM) 9 Nisan 2010 tarihinde Ankara Rixos Otel’de Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Irak Özel Temsilcisi Ad Melkert’in konuşmacı olarak katıldığı “Genel Seçimler Sonrası Irak” başlıklı bir toplantı düzenledi.
Ad Melkert’in 7 Mart 2010 Irak Genel Seçimleri hakkında değerlendirmelerde bulunduğu toplantıya Ankara’daki yabancı misyonlardan, üniversitelerden ve basın kuruluşlarından da çok sayıda kişi katıldı.
Melkert toplantıda genel olarak Irak’taki seçim süreci, seçim sonrası süreçte karşı karşıya kalınan fırsatlar ve zorluklar, seçim sonuçlarının Kerkük’ün statüsüne olası etkileri, seçimlerden sonra Irak siyasetinin muhtemel gündem maddeleri, ABD güçlerinin çekilmesinden sonra Irak’ı bekleyen güvenlik durumu, Türkiye’nin Irak’taki siyasal sürece yaklaşımı ve BM’nin bu çerçevede Irak’ta üstlendiği faaliyetlere değindi.
Konuşmasına başlarken Ankara’da bulunma sebebinin Türkiye’nin BM’nin Irak’taki rolü ve faaliyetlerine ilişkin görüş ve tavsiyelerini almak olduğunu belirten Melkert, BM’nin Irak’taki varlığının her yıl yenilenen Güvenlik Konseyi kararına dayandığını ve bu kararın BM’ye Irak’taki siyasal sürece bir yol gösterici olarak dâhil olma yetkisi tanıdığını ifade etti.
Seçim sürecini beş aşama halinde ele alan BM Özel Temsilcisi Melkert, öncelikle, ilk aşama olan seçmen kayıt listesini hazırlamakta karşılaştıkları zorlukları anlattı. Seçim Yasası konusunda uzlaşmaya varmanın zaman almış olsa da önemli bir başarı olduğunu ifade eden Melkert, BM’nin siyasi figürler arasındaki müzakerelerde çıkmaz noktaları aşmak adına kilit bir arabuluculuk rolü üstlendiğini dile getirdi.
Merkert, aday listelerinin hazırlanması gibi teknik prosedürleri içeren ikinci aşamada yaşanılan temel sıkıntının ise, yeni Seçim Yasası’nın Saddam rejimi döneminde kamu görevlerinde bulunmuş kişilerin siyasal süreçten men edilmelerine ilişkin kararının uygulanması konusunda yaşandığını belirtti.
“BM Seçimlerin Usulüne Uygun Yapıldığı Düşüncesinde”
Melkert sonraki aşama olan 7 Mart 2010 seçim gününde karşılaşılan manzaranın ise gerek katılım oranı gerek oy verme prosedürlerinin işleyişi bakımından oldukça etkileyici olduğunu söyledi. Oy verme aşamasını takip eden sayım aşaması hakkında, bir önceki seçimlere göre sistemin daha iyi işlediğini anlatan Melkert, seçimlere hile karıştırma ile sonuçları etkileme çabalarına rastlansa da bunların sonuçları etkilemesine sistem tarafından izin verilmediği kanısında olduklarını kaydetti. Melkert bu bağlamda BM’nin 26 Mart 2010’da açıklanan kesin olmayan sonuçları yeterince adil bulduğunu da sözlerine ekledi.
Şu anda içinde bulunulan aşamanın Yüksek Mahkeme tarafından adaylar veya partiler tarafından yapılan tüm itirazların veya başvuruların değerlendirilmesi aşaması olduğunu ifade eden Melkert, bundan sonraki adımın sonuçların Mahkeme tarafından onaylanması olduğunu söyledi ve bu sürecin 2-3 hafta daha sürebileceğini bildirdi.
“Bölge Ülkeleri Nezdinde Kabul Görmek İstiyorlar”
Ad Melkert, henüz seçim sonuçları kesinleşmeden seçimlerden en güçlü dört blok olarak çıktığı görülen Irakiye Listesi, Kanun Devleti Koalisyonu, Irak Ulusal İttifakı ve Kürdistan İttifakı arasında pazarlıkların başlamış olmasına işaret etti. Bu blokların liderleri tarafından komşu ülkelere gerçekleştirilen ziyaretlere de dikkat çeken Melkert, ziyaretlerin hükümet kurma sürecinde destek kazanma ve bölge siyasetinde, bölge aktörlerinin gözünde kabul görme amacı taşıdığını düşündüğünü ifade etti.
“Türkiye Irak Konusunda Yapıcı Örnek”
Son olarak uluslararası ve bölgesel aktörlerin seçimlerden doğacak yeni Irak’a bakışlarına değinen Ad Melkert, tarihsel ve ekonomik nedenlerle gerek bölgesel gerek uluslararası aktörlerin Irak’ın iç siyaseti üzerinde çıkarı ve ilgisi bulunduğunu ve bu aktörlerce Irak’a atfedilen tarihi önemin değişmediğini belirtti. Bu noktada yapıcı ve yıkıcı olmak üzere iki tür dış müdahale olduğunu söyleyen Melkert, Türkiye’nin Irak’ta gerek ekonomik gerek arabuluculuk anlamında üstlendiği siyasi rolün yapıcı müdahalenin örneklerini oluşturduğunu söyledi.
“Sırada Kerkük Var”
BM Genel Sekreteri Irak Özel Temsilcisi Ad Melkert, seçimler tamamlandıktan sonra artık Kerkük ve diğer tartışmalı bölgeler, petrol gelirlerin dağıtımı, güvenlik ve sosyoekonomik gelişme ile ilgili meselelere çözüm getirmenin sırasının geldiğinin altını çizdi. Bu konulara doğru zamanda doğru çözümler bulunmazsa Irak’taki normalleşme sürecinin esas manasıyla gerçekleşemeyeceğini dile getiren Melkert, BM’nin Irak’ın talebi doğrultusunda bu konularda her zaman destek vermeye hazır olduğunu bildirdi. Melkert, 7 Mart 2010 seçimlerinin Irak’ın kendi iradesi ile gerçekleştirdiği ilk seçimler olması itibariyle ülkenin siyasi tarihinde tarihsel bir önem arz ettiğini belirterek konuşmasına son verdi.
Ekteki dosyada toplantının tam metnine ulaşabilirsiniz.