Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı, Orta Doğu Stratejik Araştırmalar Merkezi (ORSAM) ve İstanbul Ticaret Odası işbirliğiyle 16 Haziran 2010 tarihinde İstanbul’da düzenlenen Türkiye-Yemen Forumu, tarihsel geri planı 1000 yıl öncesine dayanan iki ülke ilişkilerinin bir kez daha güçlü bir şekilde gündeme gelmesini sağladı. İstanbul Ticaret Odası’nda düzenlenen konferansa her iki ülkeden üst düzey resmi yetkililerin yanı sıra konunun uzmanı akademisyenler, medya ve sivil toplum temsilcileri katıldı. Forumda Türkiye-Yemen arasındaki siyasal, tarihsel, toplumsal, ekonomik ve kültürel ilişkiler, Yemen'deki Osmanlı ve Türk varlığı, Yemen’in son yıllarda içine sürüklenmiş olduğu krizlerin siyasal ve toplumsal nedenlerini, söz konusu krizlerin barışçıl yöntemlerle çözümlenmesinde Türkiye'nin oynayabileceği roller, Türkiye’nin bir bütün olarak Yemen'in istikrarına olası katkıları ve Türkiye ile Yemen arasındaki ekonomik işbirliğinin geliştirilmesi imkanları tartışıldı.  

 

Türkiye-Yemen Forumu’nun açılış konuşmasını yapan Cumhurbaşkanlığı Ortadoğu Başdanışmanı Erşad Hürmüzlü,  Yemen’in Ankara Büyükelçi Noria (Nuriye) Abdulla Al-Hamami, ORSAM Başkanı Sayın Sayın Hasan Kanbolat, İstanbul Ticaret Odası (İTO) Yönetim Kurulu Başkan Vekili Dursun Topçu, Türkiye-Yemen arasındaki ilişkilerin önemine vurgu yaparak, işbirliği olanaklarının geliştirilmesinin Ortadoğu’nun istikrarına yapacağı katkılar üzerinde durdular. 

 

 

Açılış konuşmasını Türkçe ve Arapça olarak iki dilde yapan Cumhurbaşkanı  Başdanışmanı Erşad Hürmüzlü, Cumhurbaşkanı Abdullah Gül’ün İstanbul’da düzenlenen Türkiye-Yemen Forumu’na büyük bir önem verdiğini ve iki ülke arasındaki işbirliğinin geliştirilmesini güçlü bir şekilde desteklediğini belirtikten sonra Cumhurbaşkanı Gül’ün kısa bir süre içerisinde Yemen Cumhurbaşkanı Abdullah Salih’in davetlisi olarak Yemen’e resmi bir ziyaret gerçekleştireceğini açıkladı. Yemen Büyükelçisi Sayın Nuriye Hamami ise açılış konuşmasında son yıllarda Türkiye’nin Ortadoğu’da oynadığı yapıcı rolden duyduğu memnuniyeti belirttikten sonra Yemen’in Mavi Marmara Gemisine düzenlenen saldırıya karşı Türkiye’nin yanında yer aldığını açıkladı ve Türkiye’nin hem Yemenin Dostları Grubuna verdiği uluslararası destekten hem de Yemen’in istikrarına özel olarak sunduğu katkılardan dolayı duyduğu memnuniyeti ifade etti. İki ülke arasındaki köklü ilişkilere değinen Büyükelçi Al-Hamami, Türkiye ile Yemen arasındaki ticaret hacminin yeni yatırımlarla artmasını temenni ettiklerini belirtikten sonra, özellikle toplumsal düzeydeki ilişkilerin güçlendirilmesi için akademik, kültürel ve medya alanında ortak çalışmaların yapılmasının önemini vurguladı. Hamami’nin bir diğer önerisi ise özel sektörler arasındaki işbirliğine yönelik oldu ve bu alanda da iki ülke iş adamları arasında ortak bir konsey oluşturmasını önerdi. Büyükelçi, kurulacak konseyin ülkeler arasındaki yatırım sorunlarının çözülmesinde etkin bir rol oynayacağını belirtti.  

 

Türkiye Yemen Forumu’nun açılış konuşmasını yapan emekli diplomat ve hali hazırda İstanbul Ticaret Odası (İTO) Yönetim Kurulu Başkan Vekili olan Dursun Topçu ise iki ülke arasında yeni fırsatlar ve işbirliği imkânları oluşturulması gerektiğini vurguladıktan sonra Türkiye ve Yemen arasındaki ticaretin geliştirilmesi için özel sektörde ortak şirketler kurulması gerektiğini belirtmiştir. Yemen ile Türkiye arasındaki dış ticaret hacminin 2009 yılı itibariyle 300 milyon doları aştığını belirten Topçu’ya göre 2001’den bu yana hızlı bir yükselme trendine giren dış ticaret hacmi üç kat artış göstermesine rağmen potansiyel işbirliği alanları göz önüne alındığında belirtilen rakamların istenilen seviyenin altında olduğu ifade etti. Bununla birlikte İstanbul Ticaret Odası (İTO) olarak ticari işbirliği geliştirmek için yoğun bir çaba harcayacaklarını sözlerine ekledi.  

 

Türkiye-Yemen Forumu’nu düzenleyenler arasında yer alan ORSAM Başkanı Hasan Kanbolat ise açılış konuşmasında Türkiye ile Yemen arasındaki tarihsel ilişkiye değindikten sonra Yemen’in stratejik önemine, Yemen’in demokratik sürecini geliştirme çabalarına ve son olarak da Yemen’in karşılaştığı sorunların aşılmasında bölge ülkelerinin oynayabileceği rollere vurgu yaptı. 

 

 

Açılış konuşmalarından da anlaşıldığı üzere İstanbul’da düzenlenen foruma her iki ülkenin de üst düzeyde bir önem verdiği görüldü ve en kısa süre içerisinde II. Türkiye-Yemen Forumu’nun bu kez Yemen’de düzenlenmesi konusunda görüş birliği oluştu. 

 

Bu çerçevede Türkiye Yemen Forumu’nun kapanış konuşmasını yapan Dışişleri Bakanlığı Müsteşar Yardımcısı Büyükelçi Engin Soysal ile Yemen Dışişleri Bakanlığı Bakan Yardımcısı Dr. Ali Musenna’nın, iki ülke arasındaki ilişkilerin her alanda geliştirilmesi için resmi düzeyde sürecin desteklendiğini belirtmiş olması önemliydi.  Uzunca bir dönem Yemen sorununu yakından takip eden ve Yemen’e düzenlediği ziyaretle sorunları birincil elden gözlemleyen Büyükelçi Soysal’ın Türkiye’nin Yemen’in istikrara kavuşturulmasına verdiği resmi desteği sürdürdüğünü ve bu kapsamda İstanbul’daki forumda esasında Londra’da kurulan Yemen’in Dostları adlı çalışma grubunun neler yapabileceğini göstermek açısından örnek bir çalışma teşkil ettiğini belirtmesi dikkat çekti. Büyükelçi Soysal’a göre Türkiye bölgesinde meydana gelen krizlerin çözümlenmesi için oynadığı yapıcı rolü sürdürme konusundaki iradesini korumakta ve Yemen’le ilişkilerini geliştirmeye ayrı bir önem vermekte. 

 

Büyükelçi Soysal ile birlikte kapanış konuşmasını yapan Dr. Ali Musenna da, Türkiye’nin Yemen’le ilişkilerini geliştirme çabalarını desteklediklerini ifade ettikten sonra özellikle uluslar arası alanda Türkiye’nin Yemen’in istikrarına verdiği desteği dile getirdi. Yemen Cumhuriyeti Dışişleri Bakan Yardımcısı Dr. Ali Musenna  ayrıca Türkiye’yi demokratik ve modern yapısı, İslamiyeti çağdaş bir şekilde yaşaması, gelişmiş sanayisi ile örnek ülke olarak gördüklerini, Türkiye’nin dış politikadaki başarısının da Arap dünyası tarafından büyük bir takdirle takip edildiğini ifade etti. 

 

 

I. Türkiye-Yemen Forumu, Batılı ülkelerden tarafından yoğun bir ilgi gördü. Foruma dinleyici olarak katılan yabancı ülke diplomatları ve temsilcileriyle ORSAM uzmanları tarafından yapılan görüşmelerde özellikle Avrupalı ülkelerin temsilcileri Türkiye’nin Yemen’in istikrarına verdiği destekten duydukları memnuniyeti dile getirdiler ve Yemen’in istikrara kavuşturulmasında Türkiye’nin oynayabileceği rolün önemine vurgu yaptılar.  

 

Diğer yandan Türkiye-Yemen Forumu’na katılan Yemenli konuklar arasında yer alan akademisyen, sivil toplum liderleri ve medyanın önde gelen isimlerin de iki ülke arasındaki işbirliğine, Yemen’in karşılaşmış olduğu sorunların toplumsal, kültürel ve tarihsel dinamiklerine ve Yemen’deki Osmanlı varlığına değişik açılardan değinmeleri ilgi çekti. Kısa bir süre içerisinde ORSAM tarafından bir kitap olarak basılacak olan Forum’daki konuşmalardan da anlaşılacağı üzere Yemenli konuşmacılar Yemen’deki Türkiye algısının tarihsel olarak farklı olduğunu belirtti ve özellikle Yemen’in askeri, politik ve ekonomik olarak I. Dünya Savaşı sonrası yeniden yapılanmasında Osmanlı dönemi bürokratlarından ve askerlerinden yararlanma yoluna gittiğini ifade etti. Yemenli konuşmacıların hemen hemen tümünün, 1960’ların başına kadar Yemen Dışişleri Bakanlığı görevini yürüten eski Osmanlı Valisi Ragıp Beyi Yemen’in modern dış politikasını oluşturan bir lider olarak görmeleri dikkat çekti.  

 

Türkiye Yemen Forumu’na Yemen tarafından verilen resmi desteğin yanı sıra akademisyen ve sivil toplum liderlerinden de önemli bir katılım oldu. Yemenli katılımcılar arasında Eski Yemen Cumhurbaşkanlarından Abdurrahman el Iryani’nin yeğeni ve aynı zamanda Arap Kadınlar Birliği Genel Sekreteri görevini yürüten Remzia Abbas Al Eryani, Sana Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Amat Alrauf Hussein Mohammed Al Sharki, Medya Kadın Forumu Başkanı Sayın Rahma Hugaira, Sana Üniversitesi Sanat ve Beseri Bilimler Fakültesi Dekanı Sayın Hamid al Awadhi, Yemen Kamuoyu Arastırma Merkezi Baskanı Sayın Hafez Al Bukari,   Thamar Üniversitesi Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Amin A. Al Hemiari, St. Andrews Üniversitesi Ögretim Üyesi Dr. Khaled Fattah yer almıştır. Aynı şekilde foruma hem sunuş yaparak hem de dinleyici olarak önemli bir katılım olduğu gözlemlendi.  

 

Sonuç olarak Türkiye ve Yemen’den resmi ve sivil düzeyde çok sayıda uzmanın konuşmacı ve dinleyici olarak katıldığı I. Türkiye-Yemen Forumu’nda, Türkiye-Yemen ilişkilerinin tarihsel geri planı, Yemen’in mevcut güvenlik sorunları, tarihi ve kültürel geçmişi, Osmanlının Yemen’deki fiziksel ve toplumsal mirası ve son olarak da Türkiye-Yemen ilişkilerinin toplumsal,ticari ve politik olarak geliştirilmesinin önemi tüm ayrıntıları ile ele alındı ve bu konuda her iki taraf da işbirliğini geliştirmenin önemine açıkça dikkat çekti. 

 

Forumun program akışı ekte bulunabilir.