Süleymaniye’de yayın yapan ve Goran hareketine yakınlığıyla bilinen Rozname’nin Genel Yayın Yönetmeni Azad Chalak, Goran’ın son seçimlerdeki performansını değerlendirdi. Chalak, Goran’ın başarılı olamamasını milliyetçi söylem kullanmamasına bağlarken, Kürt partilerinin oy sayılarında ciddi bir değişim olmadığını, yalnızca aldıkları sandalye sayısında değişim olduğunu vurguladı. Chalak, “Goran olarak KDP ve KYB karşıtlığına dayalı bir politika değil Kürt halkının ihtiyaçlarını esas alan bir söylem benimsemeliyiz” dedi.
Irak Parlamento Seçim sonuçlarının Kürt bölgesindeki etkilerini nasıl değerlendiriyorsunuz?
Sonuçlar Irak’ın geneli açısından sürpriz olmadı. Ama bir puan farkla geride kalan Maliki’nin birinci çıkmasını bekliyorduk. Asıl sürprizi Goran yaptı. Goran’ın daha fazla sandalye kazanmasını bekliyorduk. Özellikle de Kerkük’ten. Seçim hilelerinin sonuçlar üzerinde etkili olduğunu gözden kaçırmamak lazım. Sonuçlara Kürt iç siyaseti açısından baktığımızda şunları söyleyebiliriz. Daha önce Irak Parlamentosu’nda 275 sandalyenin 58’i Kürtlerindi. Bu seçimlerde ise 325 sandalyenin yine 58’ini aldık. Yani oransal olarak bir gerileme var. Seçim sistemi nedeniyle Kürtler önemli kayıplar yaşadı. Seçim stratejisi Sünnilerin çok iyi sonuçlar elde etmesini sağladı ve bu durum Musul ile Kerkük’teki durumu çok etkiledi. Irakiye Listesi, Bağdat’taki milliyetçi söylemi ile Kürtler üzerinde kötü etkiler yaratıyor. Tartışmalı bölgelerde Irakiye Listesi’ni destekleyen Sünni Araplarla komşu olduğumuz için durum daha da önemli bir hal alıyor.
Peki bu seçim sonuçları Kürt iç siyasetinde ne tür sonuçlar doğuracaktır?
Alınan oy adedi açısından bakıldığında, KDP’nin Goran ve KYB’nin aldığı toplam oydan daha azını aldığını görüyoruz. Goran ve KYB’nin seçim sistemini anlamada önemli eksiklikleri oldu. KDP doğru bir seçim stratejisi ile az sayıda aday üzerinde yoğunlaştı. Sonuçlar, KDP açısından bir seçim stratejisi başarısı. KYB daha doğru bir seçim stratejisi izlemiş olsaydı 2-3 milletvekili fazla kazanmış olurdu. Bu arada Irak Parlamentosu’na giren 5 Kürt partisi arasında orada ortak bir grup oluşturmak amacıyla anlaşma imzalandı. Buna göre KDP koalisyonun liderliğinin yapacak ama kararları tek başına vermeyecek. KDP’nin tek başına hareket etmesi halinde diğer gruplar ayrılacaktır. Bu nedenle de ittifakın bozulma ihtimali düşüktür.
Bölgesel Parlamento ve Bölgesel Başkanlık Seçimlerinde iyi bir çıkış yakalayan Goran, aynı başarıyı Irak Parlamento seçimlerinde gösteremedi. Bunu hangi nedenlere bağlıyorsunuz?
Goran’ın en büyük hatası milliyetçi söylemler kullanmaması oldu. KYB ve KDP milliyetçi söylemleri daha fazla kullandı ve bu nedenle de daha başarılı olduklarını düşünüyorum. Bu durum özellikle Kerkük ve tartışmalı bölgelerde yaşayan Kürtler için geçerli. Çünkü buralardaki sorunlar milliyetçilik bağlamında gelişen ve süren problemler. Oralarda yaşayan Kürt seçmenler kendilerini güvende hissetmedikleri için daha çok milliyetçi kaygılarla oy vermektedir. Aynı şekilde Irakiye seçmeni ve Türkmenler de milliyetçi söylemlere sarılmıştır. Bizim yani Goran’ın ise Kerkük’e yönelik bakışı diğer partilerden biraz daha farklı. Temelde diğer Kürt partilerinden büyük bir farkımız olmamasına rağmen sorunun daha barışçıl yollarla çözülmesini savunuyoruz. Tabii ki Anayasanın 140. maddesinin uygulanması gerekiyor. Ama bunun uygulanma yöntemi konusunda farklı bir duruşumuz var. Mesele diyalogla çözülmeli ve zamana yayılmalı. Zorla uygulanmamalı. Bize göre başka bir çözüm yolu da yok. Ancak diğer partiler milliyetçi sloganlara başvurdular ve bu da işlerine yaradı. Bizce şeffaflık olmalı ve her şey tartışılmalı. Bizim (Goran) vizyonumuz Kürtlerin, Arapların ve Türkmenlerin Kerkük’te bir arada barış içinde yaşaması. Goran’ın seçim başarısızlığındaki bir diğer etken ise, medya ve seçim kampanyasında büyük mali imkânlar kullanamamış olmasıdır. KDP ve KYB bu konuda daha büyük imkânlarla seçmene gitmiştir.
Seçim sonuçları Kerkük’ün gelecekteki durumunu nasıl etkileyecektir?
Kerkük’te Arapların yaşadığı Havice bölgesinde büyük hilelerin yapıldığı kesindir. Ayrıca, tüm Kürt partilerinin Kerkük’te aldığı oyları topladığınızda Kürtlerin halen ilk sırada olduğunu göreceksiniz. Kürtler bundan sonra, önümüzdeki vilayet meclisi seçimlerine yoğunlaşacaktır. Eğer Kürtler bu seçime tek liste olarak girerlerse bugün olduğundan daha başarılı olacaklardır.
Goran’ın geleceği hakkında neler söylemek istersiniz?
Goran her şeyden önce yakın geçmişin bir öz eleştirisini yapmalıdır. Başarılı olduğu ilk seçimi iyi analiz etmeli, son seçimde nerede başarılı olduğunu görmelidir. Buna göre de bir sonraki seçimin politikasını belirlemelidir. Esasen bir özeleştiri sürecinin de başladığını söyleyebiliriz. Örneğin biz gazetemizde nerelerde hata yaptığımıza dair bazı çalışmalar yayınladık. Tamamen KDP ve KYB karşıtlığına dayalı bir politika değil Kürt halkının ihtiyaçlarını esas alan bir söylem benimsemeliyiz. Sisteme yönelik eleştiriler yapmalıyız. Tabii ki özgürlük, demokrasi, insan hakları ve şeffaflık konusundaki söylemlerimizi korumalıyız. Kürt siyaseti içerisinde zıtlığa dayalı bir duruşumuz olmamalı. Yönetimi denetleyici rolümüzü devam ettirmeliyiz.
Goran artık Bağdat’ta ta boy gösterecek. Sizce oradaki hareket tarzı nasıl olacaktır?
Goran’ın tutumu diğer partilerin tavrına bağlı olacaktır. Kendi görüşlerini dayatırlarsa o zaman bu Kürt koalisyonu içerisinde kalmakta ısrarcı olmayız. Bizim fikirlerimizi dinlemeliler. Yani koşullu bir destekten söz edebiliriz.
Türkiye ve Bölgesel Kürt Yönetimi ilişkilerini nasıl değerlendiriyorsunuz?
İlişkilerde bir rahatlama var. Gerek Türkiye ile gerek diğer ülkelerle, özellikle komşularımızla barışçıl ilişkilerimiz olmalı. Çünkü ilişkilerin iyi olması, Kürdistan Bölgesel Yönetimi’nin durumunu doğrudan etkiler.
Peki Goran ile Türkiye arasında ilişki kuruldu mu? Kurulduysa ilişkinin niteliğini nasıl değerlendiriyorsunuz?
Maalesef böyle bir ilişki kurulamadı. Umarız en yakın zamanda Türkiye ile iyi ilişkiler kurulur.
Bize zaman ayırdığınız için teşekkür ederiz.
*Bu röportaj, 14 Mayıs 2010'da Süleymaniye'de ORSAM Ortadoğu Uzmanı Oytun Orhan ile Yönetici Editör Ogün Duru tarafından gerçekleştirilmiştir.